Wat u moet weten over de zandwinning in het IJsselmeer

MIRNS

Aanstaande woensdagavond 28 november besluit de gemeenteraad van De Fryske Marren over het lot van het Nationaal Landschap Zuidwest Fryslân. Dit stelt het actiecomité Murns. Die avond bespreekt de gemeenteraad het bestemmingsplan dat het mogelijk moet maken voor de firma Smals uit Cuijk om 30 jaar lang 24 uur per dag op industriële wijze zand te winnen in het IJsselmeer.

‘En dat aan de voet van het unieke Oudemirdumerklif, een van de oudste natuurgebieden van Nederland (nu onderdeel van het Staatsnatuurmonument ‘Friese IJsselmeerkust’) . Het klif werd al rond 1920 aangekocht door Natuurmonumenten. Zware geluidsoverlast, licht- & horizonvervuiling en verzilting bedreigen de natuur in de wijde omgeving van het klif. Het beoogde wingebied ligt middenin het meest kwetsbare deel van het IJsselmeer, dat de zwaarste vorm van Natura 2000 bescherming geniet. Natuurmonumenten , It Fryske Gea, de IJsselmeervereniging, Bosk & Greide, Gaasterlân Natuurlân, de dorpsverenigingen van de omringende dorpen, de Vogelbescherming, de Nederlandse Vissersbond, Sportvisserij Nederland, het Comité ‘Verontruste Boeren, Burgers & Buitenlui’ en vele particulieren maken bezwaar.’

Zandwinning op 4,5 km uit de kust

Het comité zet een paar feiten over de zandwinning op een rijtje: ‘Op slechts 4,5 kilometer uit de kust van Friesland wordt een gebied van 218 hectare afgegraven. Dat gebeurt tot een diepte van 60 meter. Voor de zandwinning wordt een werkeiland aangelegd van 17 hectare. Een werkeiland met loodsen, aanlegvoorzieningen voor de dagelijks af- en aanvarende zandschapen (enkele duizenden scheepsbewegingen per jaar), kantoren, woon- en werkverblijven en natuurlijk de zandverwerkingsinstallatie zelf. De hoogte van de bebouwing is maximaal 22 meter. Even ter vergelijking: dat is net zo hoog als een flat met 7 verdiepingen. De zandfabriek draait straks 24 uur per dag, 30 jaar lang. De verlichting staat de hele nacht aan.’

MER: zeer onzorgvuldig volgens de bezwaarmakers

‘Uiteraard is een Milieu Effect Rapportage opgesteld in opdracht van Smals. Deze is echter zeer onzorgvuldig volgens de bezwaarmakers. Het stuk wemelt van de fouten, verkeerde conclusies, twijfelachtige normen en misleidende voorstellingen van zaken. Zo stelt de MER bijvoorbeeld dat het industriële complex vanaf de kust van Friesland helemaal niet te zien zou zijn. Onduidelijk is waar de beoordelingscriteria vandaan komen. En de toename van geluid wordt ontkend. Wethouder Frans Veltman (CDA) van De Fryske Marren stelt dat er niet hoeft te worden getwijfeld aan de inhoud van de MER, omdat deze is gecontroleerd door een onafhankelijke commissie en wuift daarmee alle bezwaren van oppositie en bezwaarmakers weg.’

Natuurschade

‘De schade aan de natuur zal groot zijn, zo verzekeren deskundigen die door de verschillende partijen zijn geraadpleegd: geluidsoverlast, lichthinder en (horizon)vervuiling. Alleen al het spoelen van het zand levert per jaar bijvoorbeeld 20 miljoen kuub vervuild water op, dat is drie keer de inhoud van het Sneekermeer. Geluidsoverlast en lichthinder zullen grote impact hebben op de vogelstand en het onderwaterleven. Juist nu de natuur in dit gebied zich eindelijk herstelt dankzij jarenlange inspanningen van natuurorganisaties. Vissen zullen het gebied verlaten door het ontbreken van zuurstof en voedsel, maar ook door de 170dba geluidsoverlast onder water. De kenmerkende zandbanken in het gebied zullen eroderen, waardoor bijvoorbeeld zeehonden, visdieven en reuzensterns verdwijnen. Deskundigen vinden het onbegrijpelijk dat juist in dit deel van het IJsselmeer - dat door velerlei wet- en regelgeving wordt beschermd - zandwinning wordt toegestaan. Zeker omdat er geen enkele noodzaak voor is. Volgens de regelgeving van Natura 2000 is er geen slechtere plek in het IJsselmeer te vinden. Onlangs doken berichten op dat zandindustrie mogelijk zelfs een bedreiging zou vormen voor de nationale zoetwatervoorraad. Dit in verband met de verzilting die zo goed als zeker optreedt.’

Friezen & natuurorganisaties tekenen massaal protest aan

‘De Friese IJsselmeerkust is ter hoogte van het beoogde zandwingebied relatief dun bevolkt. Het is dan ook niet zo gek dat de firma Smals zijn oog juist op dit gebied heeft laten vallen. Er ligt goed zand en er is weinig weerstand te verwachten. Met de belofte aan de gemeente om jaarlijks 100.000 euro te doneren voor de gemeentekas leken de zaken heel voorspoedig voor Smals te verlopen. Nu burgers en natuurorganisaties eindelijk weten wat de werkelijke plannen zijn, tekenen zij massaal protest aan. Deze inspraakreacties zijn na te kijken op de podcast van de Fryske Marren (vanaf 9 min en 23 sec).’

Met bussen naar de raadsvergadering: u kunt nog mee

Woensdag kunnen mensen op eigen houtje naar de raadsvergadering om daar te laten zien dat ze tegen de zandwinning zijn. Er rijden ook bussen vanuit Gaasterland en Lemmer. Wie mee wil moet even een appje sturen naar 06-43493689. Twee bussen zijn al vol, een derde gedeeltelijk.