Boek Melle is belofte aan vriend Sietze

RUIGAHUIZEN - Het derde boek van Melle van der Goot over de NTM, de Nederlands Tram Maatschappij, is een belofte aan zijn overleden vriend Sietze Kunst. Sietze vroeg hem eerder hem te helpen om een boek te schrijven over de NTM.

Hij werd echter ziek en overleed kort daarna in 2013. Melle deed zijn belofte gestand en zorgde ervoor dat het boek over de maatschappij die heel Nederland wilde ‘vertrammen’ er toch kwam. En de broer van Sietze krijgt het eerste exemplaar aangeboden. ‘Want het is toch Sietze zijn nalatenschap’.

‘Vertrammen’

‘Op reis met de NTM - De Nederlandsche Tramweg Maatschappij 1880-1971’beschrijft de geschiedenis van een maatschappij die wilde dat de tram overal ging rijden, maar dat niet voor elkaar kreeg. Maar in het boek komt ook de uitbreiding van het bedrijf in Noord-Nederland tot 1920 aan bod. En de concurrentie van en overstap naar autobussen in de jaren dertig. Vervolgens beschrijft de inwoner van Ruigahuizen de woelige oorlogsjaren en de bloei van het bedrijf in het eerste decennium na de bevrijding, totdat de NTM in 1971 opging in de FRAM.

Verzamelaar

En dat alles werd beschreven omdat Melle’s vriend Sietze Kunst dat zo graag wilde. Hij was net als Melle verzamelaar van openbaar vervoer artikelen, maar dan van spullen van de Nederlandse Tram Maatschappij (NTM).

Toen Melle zijn eerste boek aan het schrijven was, had Sietze al eens gevraagd of hij hem ook niet wilde helpen een boek over de Trammaatschappij te schrijven. Ze spraken af dat dit een gezamenlijk project zou worden. Maar Sietze werd ziek en overleed op 13 februari 2013 na een kort ziekbed.

‘Hij heeft me op zijn sterfbed gevraagd of ik dat boek dan toch wilde schrijven. Natuurlijk heb ik toen ja gezegd. En ik was blij dat ik dat in ieder geval voor hem kon doen. Maar daardoor heeft het boek ook wel een bijzondere lading gekregen.’

Kreeg de PC niet eens aan

Met alle informatie en foto’s die hij van zijn vriend had gekregen, toog hij aan de slag. Ook waren er veel jaarverslagen van de maatschappij waar hij uit kon putten. Wist hij bij zijn eerst eboek nog niet eens hoe hij de computer op moest starten, inmiddels was Melle veel handiger geworden in het optekenen van het verhaal waarin zijn vriend zo was geinteresseerd.

Enge machines

Bijzonder is volgens Van der Goot dat de NTM, opgericht in 1879 heel Nederland wilde ‘vertrammen’. ‘En het eerste voertuig van hen dat reed was een paardentram. ‘In hun plannen stond wel dat ze daarna verder wilden met de stoomtram. Maar gemeenten maakten daar bezwaar tegen en dachten dat dit enge monsters waren die slecht zouden zijn voor de mens.’ Toch kwamen die stoomtrammen er en in 1882 reed er eentje tussen Sneek en Bolsward. Later reed de maatschappij ook in Joure, Lemmer, Leeuwarden en Sint Anna Parochie. En er waren zelfs plannen voor een stoomtram naar Stavoren. Die werden echter nooit uitgevoerd.

Omgekomen medewerkers

Melle besteedde ook aandacht aan de medewerkers van de NTM die waren omgekomen in de oorlog tijdens hun werk. ‘Ik vond het belangrijk dat zij genoemd werden en heb dat dus ook opgenomen in het boek.’

Dit derde boek van Melle is door de omstandigheden een bijzonder boek, omdat het geschreven is vanuit een belofte. De andere twee exemplaren kwamen heel anders tot stand.

ZWH

Zijn eerste boek, dat in 2004 uitkwam ging over de busmaatschappij ZWH (Zuid West Hoek) uit Balk en kostte hem bloed, zweet en tranen.

Een tentoonstelling in 2000 in Mar en Klif was de aanleiding en zorgde er voor dat mensen gingen vragen om een boek over de ZWH. Zelf had hij daar als verzamelaar van alles wat met de ZWH te maken had, nooit over nagedacht. ‘Dat hele amateur auteurschap is me dan ook min of meer overkomen. Het is in feite een uit de hand gelopen hobby.’

Wat hem niet is overkomen is de interesse is alles wat rijdt. Maar dan vooral de bussen van de Zuid West Hoek. In zijn woning in Harich staan daarvan vele voorbeelden. Van een bushalte tot uniformen en van busboekjes tot bussen in klein formaat.

Zeepkist

En als hij een foto van hem als kleine jongen tevoorschijn tovert is het ook duidelijk: hier zit iemand die geinteresseerd is in de busmaatschappij.

Op zijn zeepkist namelijk een buskaartje van de ZWH. En de ramen van zijn ouderlijk huis waren de bushaltes. Allemaal door hem zelf gemaakt. Die fascinatie is volgens hem wat ontstaan toen zijn beppe in het ziekenhuis lag en hij haar met de bus ging opzoeken. ‘Die bussen maakten toen gewoon indruk op me en zijn dat blijven doen.’

Hartverzakking van de kosten

Maar toen hem dus gevraagd werd om dat eerste boek te schrijven, wist hij niet wat hij daar mee aan moest. ‘Ik kon de computer niet eens aan of uit krijgen.’ En toen hij vervolgens ging vragen wat het ging kosten om zo’n boekwerk te drukken, kreeg hij bijna een hartverzakking.

‘Maar er meldden zich ook al snel sponsors en met hulp van mijn vrouw, hebben we toch doorgezet Alles in eigen beheer..’

Hele land door

Hij reed het land door voor informatie, foto’s en praatjes met mensen. Maakte foto’s van bijna alle bussen, haalde fotomateriaal op, bracht het weer terug. Belde uren lang met mensen, scande van alles in. Printte dat het een lieve lust was. Verzamelde de informatie en zijn vrouw zette dat dan op papier. (of de PC).

Toen het boek eindelijk klaar was en de boekpresentatie gepland, bleek dat de boekbinderij was afgebrand. Een uur voor de presentatie stopte er een bus voor het huis van Van der Goot met de partij boeken. Op de pallet allerlei instructies dat deze partij koste wat het kost als eerste afgeleverd moest worden. Hij krijgt het er nog warm van als hij eraan denkt. ‘En dan waren het er ook nog maar 700. Want toen we moesten beslissen hoeveel boeken we wilden bestellen, bedachten we dat we de helft later niet mee wilden nemen naar Talma Hiem.’

LABO

Ook het tweede boek lag er niet zomaar. Dat ging over de LABO, de Leeuwarder Auto Bus Onderneming. ‘Veel wist ik daar niet van en ook de archieven van Tresoar en de gemeente Leeuwarden gaven me niet genoeg informatie. Maar een oproep in de Bildtse Post leverden wel veel reacties en vooral veel materiaal op. En uiteindelijk het hele archief van de voormalig directeur van de LABO. ‘Die was eerst niet zo enthousiast, maar toen hij door had waar het voor was, werd er een kast opengetrokken en kwam alles tevoorschijn.’

Het derde boek heeft hij niet meer in eigen beheer uitgegeven. Steven Sterk van Bornmeer Noordboek wilde dat wel doen en het ligt nu bij alle boekhandels en is ook verkrijgbaar bij bol.com. ‘Om dan ook nog met boeken te moeten venten, was me te veel gedoe. Naast dat dit boek echt voor Sietze is bedoeld, gaat het mij bij het schrijven van de boeken vooral om de reacties en de contacten met mensen. Dat vind ik er het mooie van.’

Meintje Haringsma