Klokken Grutte Tsjerke Sloten luiden als vanouds

SLOTEN Stichting tot Behoud van Rijksmonumenten geeft opdracht tot herstel van de luidklokinstallaties van de Grutte Tsjerke in Sloten. De werkzaamheden zijn inmiddels voltooid en de klokken kunnen weer geluid worden.

De klok horen luiden maar niet weten waar de klepel hangt, een veel gehoorde uitspraak. In Sloten was dat bijna letterlijk het geval: de klepel was verdwenen. Al geruime tijd miste de kleine klok in de toren van de Grutte Tsjerke in Sloten de klepel. Volgens vertelling zou deze door een stadsgenoot zijn verwijderd omdat luiden niet verantwoord was. Toen bleek dat ook de luidinstallatie van de grote klok gebreken begon te vertonen is besloten tot herstel van beide luidklokinstallaties. De klokken zijn, evenals de toren, eigendom van de Stichting tot Behoud van Rijksmonumenten (BRM-DFM).

Sloten heeft een bijzonder klokje in de toren hangen. De grote klok hing echter al jaren scheef waardoor het geluid niet regelmatig klonk en de luidmotor begon steeds vaker dienst te weigeren. Er is toen besloten de gehele klokkenstoel te reviseren, de luidassen te vervangen en de klokken er weer recht aan te hangen. Deze werkzaamheden zijn uitgevoerd door het Sloter bedrijf Bertus Dijkstra, gespecialiseerd in molens en techniek.

De grote klok is voorzien van een nieuw lineair luidsysteem. Beide klokken zijn tevens voorzien van luidtouw. Handmatig klokluiden is immaterieel erfgoed, dat de stichting wil stimuleren. Voor de kleine klok is een nieuw smeedstalen klepel gemaakt. Het klokje kan vanaf heden dus weer geluid worden bij belangrijke stadsaangelegenheden.

Oorspronkelijk bevond zich in de toren een grote klok uit, vermoedelijk, de 14e eeuw welke door de Duitse bezetter is gevorderd om omgesmolten te worden tot oorlogstuig. Deze klok is helaas nooit teruggekeerd. In 1949 is in Heiligerlee door de Fa. Van Bergen een nieuwe grote klok gegoten.

De kleine klok heeft de oorlog echter overleefd dankzij de selectieve procedure van de Duitsers. De Duitsers kenden de letters ‘P’ voor Prufung en ‘M’ voor Monument toe aan klokken. Klokken zonder merkteken gingen direct door naar de smeltovens. Klokken met een ‘M’ werden vooreerst apart gezet en klokken met een ‘P’ werden nader bekeken in verband met de cultuurhistorische waarde. Het kleine klokje van ca 60 kilo kreeg de letter ‘P’. Het klokje is van de hand van de bekende Friese klokkengieter Petrus Overney uit Leeuwarden die het in 1681 vervaardigde. Het bijzondere aan monumentale klokken is dat vorm en klank in al die honderden jaren niet veranderd, in tegenstelling tot veel andere monumentale objecten waarbij dat wel het geval is. Pieter Overney hoorde in 1681 dezelfde klank als de Slotenaren nu weer doen.