Matthäus Passion nu afgelast: ‘Uiteindelijk willen we een mooie traditie neerzetten met een beleefpassion in Sint Nicolaasga’

SINT NICOLAASGA Het had de eerste opvoering moeten worden van de Matthäus Passion in De Fryske Marren op maandag 6 april.

Vanwege landelijke maatregelen rondom de aanpak van het coronavirus gaat het evenement in de Sint Nicolaaskerk in Sint Nicolaasga waarbij vooraf een inleiding zou plaatsvinden door Rudolf Nammensma niet door. De nieuwe datum voor de primeur van de Mattheus Passion in De Fryske Marren is gepland op maandag 29 maart 2021.

De organisatie laat zich echter niet uit het veld slaan en verplaatst de indrukwekkende compositie van componist Johann Sebastian Bach naar volgend jaar. ,,Want we willen er een jaarlijks evenement van maken in Sint Nicolaasga”, zegt initiatiefnemer en dirigent Jan Vermaning uit Joure en zelf trompettist bij het Noord Nederlands Orkest (NNO).

Dat het evenement in trek is bleek wel uit de verkoop van kaartjes. In totaal konden er ruim vierhonderd toeschouwers terecht. Via VanPlan.nl waren al legio kaarten verkocht. De kaartverkoop is ondertussen gestopt.

‘Met Vrienden werken’

Op dit moment zijn de kaarten ‘bevroren’ en beraadt de organisatie zich in overleg met diverse partijen over verdere stappen en uitwerking. Daarnaast wordt al over de afgelaste eerste editie heengekeken. Zo zijn er plannen om met ‘Vrienden’ te gaan werken en sponsoring in ruil voor kaarten. Voor dit jaar gaf onder andere de Stichting Westermeer een subsidie, participeert de gemeente en was er sponsoring door bedrijven.

,,De eerste drie jaar denken we afhankelijk te zijn van sponsoring. Uiteindelijk willen we zelfvoorzienend worden”, zegt Vermaning. Hij wordt daarbij ondersteund door de speciaal voor het evenement in het leven geroepen Stichting Passie voor de Kunst.

Voorzitter ervan is oud-wethouder Gerard Hemmes. De andere bestuursleden zijn secretaris Mark Kornet en penningmeester Akkie Jonkman. De stichting is in het leven geroepen om het idee van Vermaning te kunnen uitvoeren.

Intiem

Bij de uitvoering in Sint Nicolaasga wordt het publiek betrokken bij de Matthäus Passion. Zo worden bijvoorbeeld tekstdelen uitgelegd zoals op het moment dat de muziek ‘twaalf noten omhoog gaat’.

Dat staat voor de twaalf discipelen die met Jezus de Olijfberg omhoog liepen, waar Christus zijn verloochening voorspelt. Ook vallen er stiltes tijdens de uitvoering. In een bij de voorstelling behorend tekstboek wordt daarvan de bedoeling uitgelegd.

,,Ik organiseer al jaren concerten en had als wens om ooit de Matthäus Passion uit te voeren. Alleen dan veel minder pompeus dan het aantal van ruim vijfhonderd dat landelijk wordt opgevoerd. Als je het heel groot uitvoert hoor je veel minder de bewuste keuzes die Bach op bepaalde momenten heeft gemaakt. Als je het kleiner maakt hoor je juist veel beter wat er wordt bedoeld. Daardoor wordt het echt een beleefpassion”, zegt Vermaning, die op een zeker moment oud-wethouder Gerard Hemmes opbelde en bij hem langsging.

Oud-wethouder

Hemmes en Vermaning kenden elkaar uit de tijd dat Hemmes wethouder van onder andere cultuur was in de voormalige gemeente Skarsterlân.

,,Het mooie aan het idee van Jan is het intieme ervan. Dat zie ik als een aanvulling op al bestaande opvoeringen van de Matthäus Passion”, zegt Hemmes, zelf fervent bezoeker van het oratorium dat het verhaal vertelt van het lijden en sterven van Jezus.

Hemmes vroeg vervolgens de uit Sint Nicolaasga afkomstige Jonkman. Mark Kornet maakt het bestuur compleet. Kornet is tevens een van de (solo)zangers van het koor.

Klein orkest

In tegenstelling tot andere uitvoeringen van de Matthäus Passion moet die in De Fryske Marren eentje worden zonder een groots orkest erbij. De bezetting is minimaal, hetgeen zich ook vertaald in het koor (of eigenlijk beide koren).

Vermaning: ,,Grotesk maakt ruimte voor intimiteit. Desondanks staan er in de Sint Nicolaaskerk toch nog ongeveer zeventig mensen op het podium.”

De muzikanten zijn afkomstig van het Nationaal Symfonisch Kamerorkest en het Noord Nederlands Kamerkoor, waarvan Vermaning muziekdirecteur is.

Schoolkinderen

Daarnaast wordt medewerking verleend door een projectkoor. Bij de eerste uitvoering zouden dat vijftien tot twintig schoolkinderen tussen de 10 en 16 jaar zijn uit De Fryske Marren. Begeleiding daarbij is er door Nelleke Diepeveen van It Toanhûs. Dat is het Centrum voor de kunsten voor De Fryske Marren.

In 2021 wordt gekozen voor dezelfde opzet rondom deelnemende musici. Ook zijn er in tegenstelling tot andere uitvoeringen meer ‘eigen’ solisten aanwezig zoals een alt, tenor en bariton die de elf kleinere rollen uitvoeren zoals: de valse getuigen, de vrouw van keizer Pontius Pilatus, Pilatus zelf die Jezus ter door veroordeelde, de hoge priester, Judas en onder andere de twee maagden.

Normaal gesproken worden die rollen ingevuld door vier zangsolisten, een: sopraan, alt, tenor en bas. Nu zingen zij ‘alleen’ de door Bach gecomponeerde arioso’s en aria’s.

De evangelist voert zijn rol zingend en gesproken uit, begeleidt door een aantal musici (continuo). De rol van Jezus wordt gezongen door bas-bariton Bert van de Wetering uit Nieuwleusen. Hij wordt begeleid door strijkers en continuo. De strijkers staan voor de stralenkrans.

,,Wat we wel willen is de lat hoog leggen om op die manier nog dichter bij Bach intentie te komen. Alle deelnemende musici, behalve de kinderen, hebben de Matthäus Passion al vaker uitgevoerd. Mijn taak als dirigent is alles in goede banen leiden”, zegt Vermaning, die zelf een jaar geleden begon met het in zijn hoofd krijgen van de partituur voor de Matthäus Passion.

‘Bijna feeëriek’

Dat de keus voor de Matthaüs Passion op Sint Nicolaasga viel heeft een aantal redenen, geeft Vermaning aan.

,,Zo ligt Sint Nicolaasga voor iedereen mooi centraal in De Fryske Marren. Daarnaast is de Sint Nicolaaskerk waanzinnig mooi en bijna feeëriek. Ook is de akoestiek er geweldig. Dat alles geeft een extra dimensie aan de uitvoering.”

(Tekst Jitze Hooghiemstra)