Eppie Bleeker en Ines Bergsma op paad

BALK In 2018 hebben Eppie Bleeker en Ines Bergsma en vaak ook Catrienus Haga het Elfstedenpad met succes gewandeld en dat smaakte naar meer.

Deze keer kozen ze voor het Jabikspaad van Sint Jacobiparochie naar Hasselt (OV) over ongeveer 150 km. Ze dachten er zes dagen (niet aanééngesloten) over te doen. Ze kozen voor de oostelijke route, die voor hen onbekender is dan de westelijke. Het Jabikspaad sluit in Hasselt aan op het Sint Jacobspad, dat later de Camino wordt en eindigt in Santiago de Compostella in Spanje (ongeveer 2500 km) vanaf Sint Jacobiparochie. Je kunt na Santiago de Compostella nog ruim 100 km verder door wandelen naar Finistère dat aan zee ligt.

De eerste etappe ging van Sint Jacobiparochie naar Stiens over 25 km.

De lopers werden per auto naar Sint Jacobiparochie gebracht. Daar namen ze ruim de tijd bij de Groate Kerk voor de start van het Jabiskpaad. In de vitrine bij de kerk hangt het pelgrimskleed van pelgrim Pastoor Jan Romkes van der Wal. Hij is bij het gezelschap bekend omdat hij jaren in Balk pastoor is geweest. Rond de kerk zijn meer getuigen dat hier de start van het Jabikspaad is. Die zijn er in de vorm van teksten op het kerkmuurtje en tegenover de kerk is er het monument van Rusman dat het begin van de pelgrimsroute naar Santiago symboliseert.

In ’t Bildt spreken de mensen Bildts Dat is een mengtaal van het Oud Nederlands met de Friese taal. Dat komt doordat dit gebied sinds de 16e eeuw is ingepolderd door ‘bedijkers’ uit Holland, Brabant en Zeeland. Zij namen hun eigen dialect mee naar dit gebied. Bleeker en Bergsma starten met koffie en het halen van het eerste stempel bij de ‘Jacobs Hoeve’ vlak bij de Groate Kerk. Dan gaan ze op pad. Het werd een hete zomerse dag met gelukkig wel een verkoelend briesje straks op de open ruimte.

Het noordelijkste routepunt.

„Langs een boomgaard lopen we het dorp uit richting de waddendijk. Zo lopen we plotseling de weidse wereld in. Op de dijk slaan we af in oostelijke richting. We genieten van het ruime uitzicht over het Wad. In de verste zien we de contouren van enkele Waddeneilanden. Aan landzijde van de dijk zijn boeren druk bezig de graanoogst van het land te halen. Na bijna twee uren wandelen, komen we bij het buurtschap ‘Zwarte Haan’. Dit is de meest noordelijke plek op deze route. Het punt wordt wel vergeleken met Finistère in Spanje. (Finistère betekent het einde der aarde) Rond 1800 stond bij Zwarte Haan al een herberg waarin de Franse kustwachten hun toevlucht zochten. Zij hebben dit gebied vast als het einde der wereld ervaren. Drank bracht dan uitkomst?! De Bildtkers hebben dit land op de zee gewonnen. Voor hen was dit gebied het begin van hun wereld. Wat hebben deze slikwerkers moeten ploeteren om land op de zee te winnen.

Als eerbetoon aan deze noeste werkers staat hier op de dijk het standbeeld van de ‘Slykwurker’.”

Eindeloze kilometers.

„De zee zie je hier bij Zwarte Haan. Loop of fiets je het gehele Jacobspad dan zie je de zee pas na zo’n 2500 km weer bij dit Finistère, dat is nog voorbij Santiago gelegen. We houden bij Zwarte Haan een korte koffiestop. Daarna zetten we de pas er weer in, oostwaarts langs de dijk. Links van ons land met verderop het wad met veel vogels die foerageren op dit ‘gewonnen’ land. Rechts het al oudere land, ook op de zee gewonnen en met dijken omzoomd. Hier zijn de boeren dus druk met de graanoogst bezig.

We genieten van het landschap, maar het is ook kilometers doorsjouwen. We ervaren het pelgrimeren nu al ‘aan den lijve’. Zwetende stappen we de kilometers onder ons weg. Kilometertekens onder aan de dijk geven aan hoe het met onze vordering is gesteld. Een kilometer lijkt hier eindeloos lang. Eindelijk verlaten we de dijk. „

De eerste pelgrims.

„We gaan op naar Nieuwe Bildtzijl en daarna door naar Oude Bildtzijl. Dit laatste dorp ligt prachtig aan de oude sluis van 1505. Veel recreanten pauzeren op dit mooie punt. Wij pelgrims gaan voort op ons pad.

Even verder staat langs onze weg een informatiebord waarop we lezen dat hier vlakbij het beroemde Norbertijner Klooster Mariëngaarde heeft gestaan. De abt van dit klooster, Freek van Hallum, zond van hieruit in 1170 een zekere Asing op boetepelgrimage. Die kreeg als reisgenote Gertrudes mee. Zij zijn de eerste bekende namen van pelgrims hier vandaan naar Santiago. Van Gertrudes schijnt bekend te zijn dat zij Santiago heeft gehaald. Bij de boerderij even verderop staat nog een klein restant van de oude kloostermuur. Wij laten het links liggen.”

Verder over de kleigronden.

„Bij het dorpje Finkum stroomt de Finkumervaart. De vaart is een deel van de Schaatselfsteden route. Hier ben je bij een barre Elfstedentocht in de ‘hel van het Noorden’. Nu vaart er een sloep met een vrolijk gezinnetje aan boord, het kan verkeren. Aan de horizon lonkt de zadeldaktoren van de kerk van Stiens. Het is nog stevig doorstappen voor we daar zijn. Het is een robuuste kerk mooi op de terp gelegen in dit forensendorp. Nogal wat mensen die in Leeuwarden werken wonen in Stiens. Hier woon je landelijker dan in de stad. Stiens is het einde van onze eerste etappe van het Jabikspaad. Een ijsje hebben we wel verdiend vinden we.

We nemen de bus naar Leeuwarden, die bus rijdt door naar Bolsward en dat komt ons ook wel goed uit. Vandaar brengt Sjollie ons met de auto naar huis. Zo de kop is eraf. We hebben zoals gebruikelijk samen veel gekletst, maar ook de stiltes ervaren we op deze eerste etappe en zo weten we al een beetje wat pelgrimeren is. „

Visioen Jacobsroute.

In geheel Europa ligt een netwerk van routes naar Santiago de Compostella in Spanje, die al voor de Middeleeuwen door duizenden pelgrims is afgelegd. Eén van de vele startpunten van de route is Sint Jacobiparochie- Sint Jabik in Noord-Fryslân.

Een pelgrim volgt het visioen van Karel de Grote (742) dat verwijst naar de ‘Melkweg’.

Op een nacht zag Karel de Grote een weg van sterren aan de hemel. Die begon bij de Friese Zee en voerde naar het zuiden naar Galicië in Spanje waar het lichaam van de Heilige Jacobus geborgen lag. Jacobus was één van de drie discipelen die het dichtst bij Jezus stonden. Hij heeft de opdracht van Jezus om alle volken tot aan het einde der aarde het evangelie te verkondigen zeer letterlijk genomen. Daarom trok hij naar Finistère (het einde van de aarde) in Galicië (in Spanje). Na zijn brute dood door Herodes brachten leerlingen zijn lichaam naar die plaats terug. Een ster wees eeuwen later de plaats aan waar het lichaam van Jacobus begraven zou zijn. Bedevaartplaats werd uiteindelijk het nabijgelegen Santiago (Heilige Jacobus)de Compostella. Jacobus wordt vaak Jacobus de Meerdere genoemd omdat hij tot de drie bekendste discipelen van Jezus hoorde. Een andere Jacobus, ook discipel van Jezus, heette daarom Jacobus de Mindere.