Weromsjen yn Gaasterlân (487)

BALK De noodlanding van de Gloster Meteor T. Mk 7. 1-19 nabij Wijckel-Balk op 22 april 1955 staat deze week centraal in Weromsjen yn Gaasterlân.

De letter T. achter het woord Meteor staat voor trainingstoestel en had twee inzittenden. De 26 jarige S. instructeur 2e Luitenant en de 23 jarige van I. leerling Sergeant vlieger, van squadron 328 uit Soesterberg, ze waren tijdelijk ingedeeld op vliegbasis Leeuwarden voor een schietcursus herhalingsoefening. Het waren ervaren vliegers staat te lezen in het onderzoeksrapport van defensie.

Ze hadden geen van beide bij de start om 9:38 op vliegbasis Leeuwarden kunnen weten dat hun morgen zo zou eindigen. Het zicht was 30-40 kilometer en het weer was prima. En toch ging het mis. In de vlucht op 20.000 feet (ongeveer 6 kilometer) werden meerdere oefeningen keurig uitgevoerd. De eerste overtrek oefening werd afgebroken omdat de hoogte niet goed was en bij de tweede op betere hoogte werden beide motoren opgeblazen. Een flame out. Een overtrek ontstaat als de piloot de stuurknuppel naar achteren trekt, de neus wordt dan omhoog getrokken. Het toestel verliest daardoor zijn draagkracht en zakt snel naar beneden. De piloot leert bij deze oefening om het toestel weer onder controle te krijgen, maar dat lukt niet als beide motoren zijn uitgevallen.

De eerst poging om de linker motor te herstarten mislukte, de tweede poging was te kort op de eerste en mislukte ook. Omdat het radio contact met de vliegbasis Leeuwarden was verbroken kwam van die kant geen hulp. Ook was er geen intercom verbinding meer tussen de beide mannen. Gelukkig werd na een nieuwe poging de rechter motor met succes gestart.

Het onderstel werd uitgelaten omdat de instructeur meende nog dicht bij de vliegbasis te zijn. Maar het gevaar was nog niet geweken de daalsnelheid was zeer groot, zeg maar recht met de neus naar beneden. Daar kwam nog bij dat de instructeur een inzinking kreeg en niet tot de juiste handelingen kon komen om op 1 motor te vliegen. Eenmaal onder de wolken zagen ze de grond onder hen, de afstand zal ± 2100 meter zijn geweest. Ondanks de vele ongunstige factoren lukte het toch om het toestel horizontaal te kregen na o.a. het inhalen van de wielen. De hoogte was inmiddels gedaald naar ± 1200 meter. Er werd besloten om de hood (kokspit kap) voor het Slotermeer af te werpen, dat kwam terecht in een weiland bij Woudsend. De piloot stuurde de straaljager over het meer, hij zag in de verte een dorp (Wijckel) en besloot een bocht naar rechts te gemaakt. De leerling was geheel “niet happy” en wou eruit springen, deed de banden los en ging staan. Terwijl hij zich omdraaide zag hij de staart en was bang om daar tegen aan te komen als hij zou springen. Hij sprong niet, de hoogte was inmiddels gedaald naar ± 300 meter. Aan de rand van het meer zag de instructeur een weiland en het lukte om daar een buiklanding te maken. Dat klink zo vriendelijk maar dat was het niet, ze waren het water nog maar net over en raakten de grond, op de motorgondels al slingerend en stuiterend door de greppels kwamen ze na 200 meter tot stil stand, in die laatste meters zijn er vele onderdelen van het toestel afgebroken.

De schade viel in categorie D wat betekend onherstelbaar. Staart vlakken sterk geplooid, losgelaten klinkwerk, motorgondels aan de onderkant zwaar beschadigd, diepe deuk over de gehele onderkant, belly tank afgerukt en zwaar beschadigd en de romp onderkant sterk geplooid en opengescheurd. Om 10:05 was het einde oefening in een weiland te Wijckel. De twee inzittenden verlieten het toestel zonder een lichamelijk schrammetje te hebben opgelopen. Er kwamen meerdere politieauto’s naar het ongeval, de agenten liepen gehaast naar het toestel daar bleek al gauw dat de twee ongedeerd waren. Ik heb me laten vertellen dat ze die zelfde avond weer de lucht in moesten, om zo de kans te verkleinen een geestelijke stoornis op te lopen na deze heftige ervaring.

Omdat het een ongeval betrof werd er een onderzoek uitgevoerd door een flink aantal personen en instanties uit Soesterberg, Leeuwarden en Groningen.

Het complete dossier met foto’s heb ik gekregen van het Nationaal Archief uit Den Haag. Afdeling Luchtmacht Bedrijfsveiligheid van CLS 1946-1984. Archief bloknr: D70. Inv. :933. Luchtvaart-ongevallen-dossier, 328 squadron te Soesterberg Meteor Mk 7 1-19 Noodlanding. Volgende week de persoonlijke verhalen van de omwonenden die de noodlanding van dichtbij hebben meegemaakt.

Hinke Terpstra-Valk. Reacties: info@langsdeluts.nl of telefoon 0514-604327