‘The Bastard is een rijk verhaal’

OUDEMIRDUM - ‘Ik hoop dat je tegen een stootje kunt.’ Met die woorden begon voor fietsenmaker Michiel Hoek uit Oudemirdum en zijn familie vijftien jaar geleden een bijzonder avontuur. Zo bijzonder, dat documentairemaker Floris Jan van Luyn er een film van heeft gemaakt: The Bastard.

Het was een dag als alle anderen toen Michiel Hoek in 2003 een telefoontje kreeg van het Rode Kruis. De man aan de andere kant van de lijn zei dat hij hoopte dat Michiel tegen een stootje kon. ,,’Jouw halfbroer uit Ethiopië zit in de gevangenis en is naar jou op zoek,’ zei hij. ‘Weet je van zijn bestaan af?’ Maar dat wist ik niet, en mijn broers en zus ook niet. Dus heb ik gebeld naar mijn vader. Hij zei dat we het niet moesten geloven. Maar het was wel het Rode Kruis dat had gebeld, een hulpinstantie. En Daniel zat in een penibele situatie.”

Michiel is opgegroeid op suikerriet- en palmolieplantages in Afrika en Zuid-Amerika voordat hij in Nederland kwam te wonen. ,,Je ziet in zo’n compound weinig familie. Dus als je elkaar dan na zoveel tijd weer ziet, dan is het speciaal. Als een nieuw familielid zich meldt, dan laten we hem niet in de steek.” Hij kreeg de zegen van zijn broers en zus om te doen wat hij kon. Alleen zijn vader keurde het af, verbood hem om contact te leggen. Maar Michiel volgde zijn hart, al betekende dit wel dat het contact tussen hem en zijn vader flink verwaterde.

DNA onderzoek

Er ontstond een briefwisseling tussen Michiel en Daniel Ondertussen liet Michiel door het forensisch laboratorium in Leiden een DNA-test uitvoeren. De uitslag was voor 99,9% positief. Hij vloog naar Ethiopië om Daniel te bezoeken. ,,Het was speciaal en bijzonder. Voor hem al helemaal. Hij kon eindelijk iemand van zijn bloedlijn ontmoeten.”

Daniel kwam er al op jonge leeftijd achter dat hij een bastaard is. Zijn moeder vertelde hem dat hij de zoon van een Nederlander is. Daarom ging hij vaak naar de Nederlandse ambassade om contact te krijgen met zijn vader. Maar die wees hem af. Zijn omgeving, familie en stiefvader mishandelde hem. Uiteindelijk verliet hij het huis, en ging een straatleven leiden. Hij belandde in de kleine criminaliteit om te overleven. Dat liep op een gegeven moment zo uit de hand, dat hij in de gevangenis belandde.

‘Ik wist niet wat hij had gedaan’

Dat Daniel in de gevangenis zat, wist Michiel toen hij het vliegtuig nam naar Ethiopië, maar wat hij had gedaan, niet. ,,Ik had een advocaat in de arm genomen, in de hoop Daniel uit de gevangenis te krijgen in de weken dat ik in Ethiopië was.” Maar hij kwam erachter dat hij een zwaar vergrijp had gepleegd. Ondanks dit vergrijp, bleef Michiel hem steunen. ,,Ik ben groot geworden in Afrika. Ik leefde op plantage-compounds waar ik de Nederlandse normen en waarden heb geleerd. Maar ik heb ook wel Afrikaanse dingen meegemaakt. Om te overleven in Afrika, moet je gewoon harder zijn.”

Door inzet van Michiel - die onder andere de media had aangeschreven - en het vertonen van zeer goed gedrag door Daniel, kreeg laatstgenoemde amnestie. Een paar maanden nadien haalde Michiel hem voor drie maanden naar Oudemirdum. ,,Achter mijn huis had ik een tweedehands caravan neergezet, voorzien van verwarming. Hij heeft een prachtige tijd gehad hier, hij is zelfs nog mee op wintersport geweest.” En hij heeft zijn eigen vader, Joop, ontmoet. Dat was echter een kille ontmoeting.

Jappenkamp

Waarschijnlijk net zo’n kille ontmoeting als Joop ooit had met zíjn vader. Joop heeft in zijn kindertijd vier jaar in een jappenkamp gezeten. Daarna werden hij en zijn moeder naar Nederland gedeporteerd. Zijn vader wilde niet vertrekken uit Thailand. Toen Joop zijn opleiding had afgerond, ging hij naar Thailand om zijn vader te zoeken. Dit lukte, maar er was een grote afstand tussen de twee. Na twee maanden werd Joop uit huis gezet. ,,Diezelfde afstand tussen mijn vader en overgrootvader, is er nu ook tussen mijn vader en Daniel”, weet Michiel.

Ook tussen Daniel en Michiel liep de relatie na een paar jaar minder goed. ,,In Afrika, en dus ook in Ethiopië, is het normaal dat je als verdienend lid van de familie, ook de financiële zorg draagt voor je familieleden. Zelfs ooms, tantes, neven en nichten mogen meeliften in jouw succes. Ik heb Daniel geld toegestuurd, maar ben daarmee gestopt, omdat het bij ons juist gebruikelijk is dat ieder voor zichzelf zorgt. Door dit cultuurverschil is het contact met Daniel helaas een stuk minder geworden. Al hebben we nu vanwege de documentaire weer wat meer contact.”

Klik

Het complete verhaal van Daniel en de rest van de familie Hoek wordt in The Bastard met veel respect voor alle betrokkenen in beeld gebracht door Floris Jan van Luyn. ,,Hij had veel gevoel bij dit onderwerp”, weet Michiel. ..Floris-Jan zijn moeder is Indonesisch, hij weet dus hoe het is om niet honderd procent Nederlander te zijn. Hij had een klik met Daniel. Daarom kon hij deze film zo goed maken.” Michiel werkte er graag aan mee, juist omdat de film zo mooi is volgens hem. ,,Er zit zoveel in: cultuur, menselijkheid, familiegevoel, de mooie en minder mooie kanten van de mens, de generatiekloof. Het is een rijk verhaal, ik denk dat anderen daar weer van kunnen leren.”

Voor Michiel, zijn broers en zus heeft de documentaire ook wat opgeleverd: meer onderling contact. En hun vader heeft na al die jaren eindelijk een hoofdstuk kunnen afsluiten. ,,En Daniel weet nu waar hij voor de andere helft vandaan komt. En dat is ontzettend belangrijk, ook voor ons. Ik vind hem, ondanks onze verschillen, een geweldige aanwinst voor onze zo kleine, maar bijzonder mooie familie.”

The Bastard gaat op 29 april in première in de Nederlandse bioscopen. Bovendien is de film op 23 april tte zien in Buurthuis Oudemirdum.

Tekst: Martine van der Linden