Zandwinning IJsselmeer: ‘Waarom bleef het zo lang stil?’

OUDEMIRDUM - Waarom bleef het zolang stil als het gaat om de zandwinningindustrie? Die vraag wordt keer op keer gesteld aan het actiecomité dat zich tegen de winning keert. Een combinatie van factoren zeggen ze. Plannen die heel erg veranderd zijn door de jaren heen,maar ook een communicatie van bedrijf en gemeente die te wensen overhield. En een MER die talloze keren werd aangepast.

Anne Heldring namens de tegenstanders: ‘De vraag waarom actie zo laat opgang is gekomen, is achteraf gerechtvaardigd. Misschien omdat het de Firma Smals bouwstoffen/ IJsselmeer BV uit Cuijk goed paste? Al vanaf 2004 is de firma Smals het bedrijf dat onderzoek doet naar het zand voor de kust van Gaasterland. En de eerste Milieu Effect Rapportage (MER) werd al in 2006 geschreven. Uit deze eerste MER blijkt dat het eiland klein is en op 5 hectare van 100 hectare gebied komt. De gebouwen zijn dan ca 10-12 meter hoog.’

‘Ook moet de firma Smals rekening houden met en bescherming bieden aan de belangen van Natuur en Landschap als geregeld in de Natuurwetgeving, later de Natura 2000 wet. Na deze eerste MER zijn er voortdurend aanpassingen gekomen in het belang van de zandwinning en het eiland. Pas in 2011 maakt Smals het plan echt openbaar en blijkt het eiland 7 ha groot met strekdammen en ijswallen. Bovendien is dan de bebouwing naar 20 meter hoogte opgetrokken. In 2013 zoekt de firma Smals sociaal draagvlak omdat de wetgeving dit eist. Betrokkenen worden geïnterviewd en hun mening, voor zover positief, worden in een boekje met een oplage van 250 stuks verspreid. Het gaat daarbij vooral om belanghebbenden.’.

Melding

‘Ook de melding in 2016 van een wetsvoorstel in de Staatscourant voor de 2e kamer wordt klein gehouden. Al wordt het eiland wel wat groter en de gebouwen 25 meter hoog, ook het zuiggat wordt wat dieper namelijk 65 meter.’

MER voor zesde keer herschreven

‘Pas als in april 2018 alle vragen beantwoord worden en de MER voor de 6e keer herschreven is beginnen we te begrijpen dat het om zware industrie gaat en dat zand baggeren niet echt een schone bezigheid is. Zware machines met dieselmotoren en slib en stof uitstoot zijn het gevolg. Ook het opwellen van zout water is onderbelicht. Het was vroeger de Zuiderzee dus brak water is te verwachten. Maar volgens de Koninklijke Smals valt het allemaal reuze mee. Want zij hebben de cijfertjes, die overigens niet openbaar zijn. En zij hebben de rapporten op laten stellen dus zij kunnen het weten. En wij weten niets en moeten rustig afwachten wat men in Brabant beslist. Of ligt het hier anders?’

Te laat in actie?

‘Door Smals en anderen wordt er steeds (in vergaderingen en via pers) op gehamerd dat we '(te) laat' in actie zijn gekomen. Vervelend is het misschien wel, maar 'laat' is volgens mij nooit een argument. Toch is het wel van belang om op enig moment een antwoord te hebben op de vraag waarom we pas zo laat in actie zijn gekomen.’ De actiegroep denkt dat politiek hen daarop anders afrekent. Maar een antwoord heeft ze wel.

Voorlichting heel lang geleden en alleen maar positief

‘Zo heeft de voorlichting over de plannen bijna een decennium geleden plaatsgevonden. Overigens een tijd van economische crisis en een tijd waarin we (nog) heel ander tegen duurzaamheid en natuur/milieu aankeken.‘

De groep ontkent niet dat er ‘wel wat’ voorlichting is geweest., ‘Maar deze had een zeer overdonderend karakter met gelikte brochures. Waaruit het beeld oprees alsof rijk/provincie/gemeente/Rijkswaterstaat allemaal enthousiaste supporters van het plan c.q. Smals waren. Daarbij werden we vergast op een brochure en een pagina uit een boekje waarin staat dat Smals op alle mogelijke manieren respect heeft voor de natuur. En in dat boekje een zeer fascinerende samenvatting van de MER.’

Wat ook niet heeft meegeholpen volgens de tegenstanders is dat de wijze van bekendmaking is veranderd. ‘Stond ooit alles in de Balkster Courant, sinds enkele jaren moet je je abonneren op digitale bekendmakingen. Dat ging zeker in de beginfase niet goed, waardoor veel informatie aan de aandacht van de burger ontsnapte. Zo hebben burgers ook over andere onderwerpen belangrijke vergaderingen gemist en snapten commissieleden niet waar de bezwaarmakers waren.’

Plannen veel grootschaliger

‘In de loop van de tijd zijn er bovendien allerlei veranderingen in het plan opgetreden: het eiland zou eerst 5 ha groot zijn, toen 7 ha en nu 17 ha. Bovendien zou de zandwinning eerst van 6.00-22.00 plaatsvinden, maar veranderde dit naar 24 uur per dag. En eerst zou er 6 dagen gewerkt worden, maar is dat nu ook uitgebreid naar 7 dagen per week, 24 uur per dag. En eerst lag het eiland 7 km uit de kust, nu nog maar 5 km.’