‘Bijen hebben het moeilijk’

BALK - ‘Te weinig voedsel en de klimaatverandering maken dat bijen het moeilijk hebben.’ Imker Michiel Ridder uit Balk zal het een aantal keren zeggen tijdens de open dag die hij zaterdag als imker hield. ‘Er is voor bijen gewoon bijna niets meer te halen,’ zegt hij erachter aan. In de omgeving waar de kasten staan, lijkt dat een beetje anders. Een flink aantal bijen hopt van lavendelbloem naar laveldelbloem die overal uitbundig staan te bloeien.

Op de opmerking van belangstellenden dat er bovendien vlakbij toch een heel mooi bloemenveld staat, zegt hij dat dit veld veel te klein is voor alle zoemende dieren. ‘Je moet echt denken in hectares vol met bloemen.’ Of de bijen dan niet van aardappelbloemen houden, want die zijn er in de omgeving voldoende. ‘Nee,’ is het resolute antwoord, daar houden ze niet van.’ Zijn aanbeveling is dan ook dat er overal zonnebloemvelden worden gecreerd, want daar zijn ze wel gek op. Of koolzaadvelden, want daar houden ze ook van. Maar ook dat middelen om bloemen te vernietigen zoals roundup uit de winkels wordt gehaald. Want dit komt ook in de dieren zelf terecht en daar sterven ze door. ‘Gelukkig hebben bepaalde winkels in Balk dat al gedaan, zoals de Plus,’ aldus de imker die al wel 30 jaar met de bijen bezig is.

Als weer een groepje belangstellenden arriveert (’de aanloop is echt goed, het loopt lekker door’) krijgen ze bezoekers eerst wat algemene uitleg. Dan krijgen ze een kap over het hoofd en mogen ze dichterbij de bijenkasten komen die hij eerst inspuit met rook. ‘Dan weten ze dat ik iets ga doen dat ze niet leuk vinden en dan gaan ze honing eten. Daar worden ze rustig van, zodat ik er een raam uit kan halen.’ Na het rook tafereel kruipen de bijen inderdaad terug in de kast. Als hij er een raam uithaalt is het een gekrioel van jewelste. ‘Maar het is een heel rustig en vredelievend volkje dat ik hier heb,’zegt hij. Dat blijkt ook wel, de bijen zoemen, maar daar blijft het dan ook bij. Michiel pakt ze gewoon met zijn blote handen op om aan te tonen wat een dar is. En hij laat zien hoe een koningin gemerkt wordt, maar ook hoe ze tot koningin verwordt. Want op een gegeven moment legt de oude koningin niet meer genoeg eitjes en daarmee wordt ze dan ook direct afgedankt. Het lot van de darren die haar bevruchten is overigens nog veel erger; als zij hebben gedaan wat ze moesten doen, storten ze direct dood neer. En dat zijn er nogal een paar, want een koningin wordt door verschillende mannetjes bevrucht om te zorgen voor nageslacht. En de werkbijen, vele tienduizenden in een kast, die doen wat hun naam al doet vermoeden, namelijk heel hard werken.

Michiel heeft Buckfast bijen die wereldberoemd zijn en komen van Engelse monnikken. Van Broeder Adam om precies te zijn, de Engelse monnik uit Buckfastshire, die vanaf 1919 bezig is geweest zijn bijen op goede eigenschappen te selecteren. En die als koninginnenkweker over bijna heel de wereld naam heeft gemaakt. Door zijn manier van kruisen zorgde hij voor volken die zachtaardig zijn, er niet vandoor willen en die productief zijn. Die van Michiel komen van Marken, een schiereiland. Maar omdat het een eiland is, is het ras heel zuiver. Bijen vliegen namelijk nooit meer dan 3 kilometer op weg naar voedsel, zo laat hij weten. Dat is soms trouwens best een gepuzzel. Want als een kast ergens staat met de bedoeling in een bepaalde regio voedsel te halen en de bijen ontdekken sappige bloemen dichterbij dan gaat het hele plan niet door. Dan strijken ze gewoon dichterbij neer voor eten.

De bezoekers zijn verbaasd als de imker vertelt dat de Koningin zelf het geslacht van haar kinderen bepaalt en dat ter plekke doet. ‘Een heel ingenieus systeem.’ Overigens doet ze dat tussen de 2 en 4 jaar, want daarna legt ze te weinig eitjes. Voor haar volk, dat haar dan afdankt. Of voor de imker, die hetzelfde doet. Werkbijen zijn in de zomer overigens ook niet een erg lang leven beschoren. Na 6 weken keiharde en trouwe dienst op allerlei gebied, vindt Michiel hun lichamen op de grond voor de kasten. Vogels in de buurt vinden dat overigens niet erg. ‘Die komen ze dan opeten.’