,,Oorlog is nooit een oplossing”

OUDEMIRDUM - Historicus Peter Boomsma schreef samen met archeoloog Ruurd Kok het boek ‘Lest we forget’. Dinsdag zag het boek het levenslicht, net als het herdenkingsmonument.

OUDEMIRDUM ,,Dit is het dan”, zegt Peter Boomsma en hij legt trots ‘Lest we forget’ op tafel. Het boek is voorzien van een mooie hardcover, waarop in zwart wit de Vickers Wellington R1322 staat. De Britse bommenwerper, met Poolse bemanning, wordt in de nacht van 8 op 9 mei 1941 neergeschoten door een Duitse nachtjager. Vier bemanningsleden worden uiteindelijk begraven, er staan drie te boek als vermist. Het wrak wordt in de zomer van 2016 op unieke wijze geborgen; een speciale damwand legt 900m2 IJsselmeer droog.

,,Een telefoontje van de gemeente De Fryske Marren was eigenlijk de eerste aanzet voor het boek”, zegt Boomsma. ,,Het verzoek aan mij was of ik als deskundige de communicatie rondom de berging wilde regelen. Ik had daardoor regelmatig contact met burgemeester Fred Veenstra, Arnold Otten van gemeente De Fryske Marren, majoor Arie Kappert SOVB (stafofficier vliegtuig berging, AdV) en Evander Broekman van Leemans Speciaalwerken. Tijdens een speciale persconferentie in juni 2016 kondigden we aan dat er een damwand in het IJsselmeer zou komen en er grootschalige zandwinning door Royal Smals plaats zou vinden, dit alles om het vliegtuig te bergen. We wisten dat er aan boord van het vliegtuig nog bommen – 500 ponders - aanwezig waren en eventueel resten van stoffelijke overschotten. Alle betrokken partijen hadden belang bij een goede berging. Een archeologische rapportage – onder andere aan de gemeente - was daarbij min of meer verplicht. Zo kwam ik in contact met Ruurd Kok, die voor archeologisch bureau RAAP werkt. Ik liep al een tijdje rond met het idee voor een boek, en de gemeente vond dat ook een goed plan, er moest immers toch gerapporteerd worden. Eddy van der Noord van Uitgeverij Louise was enthousiast en wilde het graag uitgeven.”

Kok nam voor ‘Lest we forget’ de hoofdstukken over het archeologisch onderzoek voor zijn rekening, Boomsma interviewde vooral. Zo sprak hij naast eerder genoemde personen bijvoorbeeld ook journalist André Spaansen van De Telegraaf en Geert Jonker van de Bergings- en Identificatiedienst. ,,In vrij korte tijd ontmoette ik veel mensen”, vertelt Boomsma. ,,Allemaal even betrokken bij dit bijzondere project. Ik ben zelf acht keer bij de damwand geweest, maar er zijn ook twee persreizen naartoe georganiseerd, waaronder een op het zeilschip van Jappie Bandstra uit Stavoren. Toen de berging een feit was, maakte onder het toeziend oog van 1000 mensen een Avro Lancaster een erevlucht over de damwand. Grote vraagstuk in dit verhaal is natuurlijk: waar zijn de drie vermiste bemanningsleden? Het boek doet hiervan nauwkeurig verslag.” Boomsma lacht en zegt dan: ,,Ik vertel niet hoe het afloopt, dat moeten de mensen zelf maar lezen.”

Niet alleen het boek, ook het herdenkingsmonument bij De Hege Gerzen (uitbater Sjerp Jaarsma draagt het project ook een warm hart toe, AdV) is een mooi eerbetoon aan de slachtoffers en hun familie. ,,Het is gemaakt door Staalbouw de Jong en bestaat uit een stuk damwand en de twee originele propellers van het vliegtuig”, legt Boomsma uit. ,,De onthulling ervan was een bijzondere afsluiting van een intensieve periode. Ik heb het boek met veel plezier gemaakt. Ik heb wel wat met de Tweede Wereld Oorlog, mijn vader was ondergedoken. En als historicus ben ik natuurlijk geïnteresseerd in deze belangrijke periode uit onze geschiedenis. Het boek is bedoeld voor een grote doelgroep, de eerste reacties zijn heel goed. De overgang van oud naar nieuw wordt erg interessant gevonden. Waarom mensen dit boek moeten lezen? Omdat we tegenwoordig maar van alles roepen. We vinden van alles van Europa. Maar dankzij Europa leven wij hier al 70 jaar in vrijheid. Ik hoop dat het boek die boodschap duidelijk overbrengt. Oorlog is nooit een oplossing.”

Lest we forget is o.a. verkrijgbaar bij de boekhandels in Lemmer, Balk en Joure en is te bestellen via www.uitgeverijlouise.nl

Amanda de Vries