Hoe komt het met de vogels na de zandwinning van Smals?

RUIGAHUIZEN - Marten Wesselius uit Ruigahuizen is Wetlandwacht Vogelbescherming Nederland VBN. Hij vraagt zich in deze ingezonden brief af hoe het komt met de vogels na de zandwinning van Smals.

‘Vele vogelsoorten zijn afhankelijk van ondiepe oeverzones. Dat geldt voor de Waddenzee maar ook voor de randen van het IJsselmeer. De potentiële industriële zandwinning van Smals voor de Gaasterlandse ondiepe kust kan op termijn wel eens onverwacht grote consequenties hebben voor de vogel- en recreatiegebieden. ‘

Volgens de vogelwachter is het IJsselmeer het gehele jaar voor vele soorten vogels heel belangrijk. ‘Zowel om te eten als om te rusten, te slapen , te ruien en te broeden. Deels gaat het om vogels die leven in het open gedeelte van het IJsselmeer (met name eenden soorten) maar ook een groot deel van de vogelsoorten is sterk afhankelijk van de ondiepe en smalle kustzone. Het gaat om allerlei soorten vogels met aantallen in de 10.000den. Om een paar soorten te noemen: sterns, Lepelaars, steltlopers als Grutto, Wulp, Kievit, Scholeksters, rustende Aalscholvers, rustende en ruiende eenden en veel ganzen op de slaapplaatsen. Ter hoogte van Gaasterland liggen die ondiepten vanaf Mirns (Mokkebank) tot aan de Lemsterhoek. De belangrijkste vogelgebieden zijn de zandplaten en ondiepten van de Steile Bank ter hoogte van Oude- en Nijemirdum. Voor de harde basaltoever van de Huitenbuursterbuitenpolder is het IJsselmeer daar over een grote breedte zeer ondiep. In breedte gaat het om honderden tot meer dan 1000 meter vanaf de basalt oever. (Zie kaartje luchtfoto). ‘

Beschermd

De belangrijkste gedeelten binnen de twee meter dieptelijn zijn al vanaf 1992 (aanwijzing NB-wet) beschermd in verband met die natuurwaarden en ontoegankelijk voor recreatie aldus Wesselius. ‘De vogelwaarden zijn zo hoog dat ze internationaal van belang zijn en van grote betekening voor het gehele IJsselmeer en de Friese en Flevolandse omgeving. Andere delen zijn juist heel geschikt voor beginnende kite-surfers en zwemmers die ook van ondiep water houden. Dit is onder andere bij het Mirnserklif (oostzijde). Deze gebieden zijn bij de aanwijzing in 1992 bewust buiten die afgesloten gebieden gehouden. Dus ruimte voor vogels en recreatie.’

Bij de voorgestelde diepe zandwinning van Smals komt de begrenzing van het potentieel wingebied tegen de ondiepe zone te liggen. (zie 2e kaartje). Er mag dan tot 65 meter diepte zand gewonnen worden vlakbij en misschien wel in die brede ondiepe zone die juist zo belangrijk is voor de vogelstand en recreatie van het IJsselmeer. Mijn zorg is dat de ondiepe zone geleidelijk aan na de winning de diepe kuil inschuift en de overgangen afkalven met alle gevolgen van dien voor de onderwater omgeving. ‘

Zienswijze

‘Met die kennis, op basis van de tekening die in de pers verscheen, heb ik als wetlandwacht voor Vogelbescherming (VBN) een zienswijze ingediend. Mijn zorgen over het risico van aantasting van de ondiepten heb ik uitgelegd en voorgesteld om de noordgrens van het potentieel wingebied (rode lijn) verder van de ondiepten af te leggen. De reactie daarop was bijzonder teleurstellend. Het antwoord was dat de grens van het potentieel wingebied niet zal worden verlegd. De motivatie kwam er in grote lijnen op neer dat de dijken van de Noordoostpolder en Gaasterland geen gevaar zouden lopen van de winning zo dicht onder de kust. Mijn indruk is dat er blijkbaar wel naar de veiligheid is gekeken maar dat daarbij de waarde van de brede ondiepe zone geen rol van betekenis heeft gespeeld.’

Raadsel dat verklaring van geen bedenking is afgegeven

‘Dus naast de ruimtelijke impact van het industrie eiland (geluid, licht, verstoring openheid) zijn er wel degelijk ook risico’s voor de natuurwaarden op de veel langere termijn. Dat de provincie desondanks een verklaring van geen bedenkingen (VVGB) heeft afgegeven is dan ook voor mij een groot raadsel. Waarom bijvoorbeeld niet een voorwaarde opgenomen dat de noordgrens van het potentieel wingebied op voldoende afstand ( bijv. 2 km) van de ondiepe kustzone moet blijven? Voor de raadsleden ligt er nu een mooie kans om eens conform hun verkiezingsprogramma’s te stemmen en eens werkelijk te kiezen voor rentmeesterschap. ‘