Ruim honderdjarig bestaan klipper Broedertrouw/Jade aanleiding reünie

Balk - LEMMER - Toen de klipper Broedertrouw in 1913 van de werf rolde was er geen reden te denken dat het schip ruim honderd jaar later nog een aanleiding zou zijn tot het houden van een reünie. Op 14 september gebeurt dat in Zoutkamp met de inmiddels tot Jade omgedoopte klipper als middelpunt.

Het begin van een ontdekkingsreis zou je het kunnen noemen toen Bonne Speerstra bij toeval in het voorjaar van 2013 het erf betrad van Gabriël Bloemhof en bij toeval viel zijn oog op een eikenhouten plank met daarop de naam Broedertrouw. Nieuwsgierigheid leidde hem tot het ontdekken van de lotgevallen van een honderd jaar oude klipper.
Beroepsvaarder
De familiestamboom van Bloemhof leidde via schippersdochter moeder Klaaske, Eeuwe naar pake Hendrik van der Zande die als eerste eigenaar beroepsvaarder was en het schip van 1913 tot 1966 in zijn bezit had.   Daarna werd hij opgevolgd door Eeuwe van der Zande die de klipper nog tot 1973 exploiteerde als beroepsvaarder. Daarna ging het schip met een andere bestemming over in andere handen. René Atsma gebruikte het vaartuig als woning en daarna volgden nog vier eigenaren die het schip gebruikten voor de chartervaart.   In 2008 werden Appy en Konny Werkman uit Loppersum eigenaar en zij gebruiken het schip als privéwoning.
Veevoer en kunstmest
Eeuwe van der Zande werkte als knecht bij zijn vader Hendrik van der Zande en later werd hij medefirmant onder de naam ‘Fa. Van der Zande'. Beiden stonden hadden vanaf 1929 tot aan 1965 een vast contract bij een veevoederfabriek Gebr. Kemme aan de Schipsloot in Wolvega. De lading vanuit Rotterdam, Amsterdam en de Zaanstreek bestond vaak uit veevoer en kunstmest.   Hendrik van der Zande ging als schipper in ruste wonen aan de Lijnbaan in Lemmer waar hij in 1966 overleed. Hij gaf in 1913 opdracht tot het bouwen van de klipper, een scheepstype dat bekendstond als een snel scheepstype. De klipper werd gebouwd in Zwartsluis voor een bedrag van 6750 gulden, als opvolger van de Friso die in Lemmer werd ingezet voor de ansjovisserij.
Geen pais en vree
De reis vanuit Wolvega ging steevast via Lemmer waar Hendrik van der Zande dan ook ging wonen. Hij was hier zelfs nog een poos havenmeester. Toen zoon Eeuwe de Broedertrouw in 1973 van de hand deed had het schip een vast ligplaats in de spoorhaven in Lemmer. Overigens was het niet altijd pais en vree tussen Eeuwe en Hendrik, een knecht aan boord herinnerde zich dat vader ‘achterop' en zoon ‘voorop' woonde en dat zij soms hele reizen lang geen contact hadden.   Slapeloze nachten had Eeuwe van der Zande toen het schip verkocht moest worden, een man die weinig van de gebruikelijke etiquette moest hebben, zo herinnerde kopen Atsma zich: ,,Hij liet onder het verhaal zonder schroom een wind of nam zijn gebit uit en haalde daar de tong overheen.''
4000 gulden weg
Het schip kreeg niet alleen een andere eigenaar maar ook een andere indeling. De nieuwe eigenaar bracht het schip terug naar een zeilschip. De verbouwing was ingrijpend, zo werd de stuurhut verwijderd en toen Atsma later Van der Zande nog eens tegen kwam in Lemmer merkte die op: ,,Dan heb je 4000 gulden weg gegooid.''   In 1979 werd de Broedertrouw ingezet voor de chartervaart nabij Kampen en het was uitbaatster Dorine Kreuwels van restaurant De Boogschutter in Kampen die het schip niet alleen kocht maar ook omdoopte in Jade.   Reden was de overtuiging dat de naam Jade beter zou zijn voor de omzet.
Souvenir pake en beppe
Uiteindelijk werd het schip na 29 jaar dienst te hebben gedaan in de chartervaart in 2008 gekocht door Appy en Konny Werkman uit Loppersum die het schip nu weer gebruiken als privéwoning.   Wonderbaarlijk toeval bracht die fraai gelakte plank op het erf van Bloemhof. Eind jaren negentig was hij in Kampen en hij vond het schip van pake terug in de haven waar het werd verbouwd. De plank lag ergens op een stapeltje sloophout en Bloemhof mocht hem meenemen als ‘souvernir' aan pake en beppe Van der Zande. En zo kwam de plank aan een plekje op de garage van Bloemhof in Wolvega.   De zoektocht van Bonne Speerstra krijgt in juli 2013 een gedroomd einde als hij na een fietstocht aan de Groninger kant van het Lauwersmeer op een terras in Zoutkamp terecht komt met uitzicht over de haven.   Op dat moment komt er een grote klipper door de sluis gevaren en Speerstra valt bijna van zijn stoel als hij ziet dat het de Jade is. Het vervolg van de tocht eindigt op 14 september met reünie in Zoutkamp, de huidige thuishaven van de Jade.     Bron: reünieverhaal geschreven door Bonne Speerstra.