Jan Roelof Geertsma per testament voor altijd Sinterklaas

DRACHTEN/BOORNBERGUM

Jan Roelof Geertsma overleed in maart 2016 en daar kan het culturele leven in Friesland de komende eeuwen van profiteren.

Tekst en foto Fokke Wester Jan Roelof Geertsma bepaalde per testament dat na zijn dood zijn kapitaal ondergebracht moest worden in een nieuw fonds en dat instellingen en personen in Friesland daar een beroep op mochten doen. Het geld is vastgezet en belegd en wat dat oplevert wordt elk jaar beschikbaar gesteld door het Jan Roelof Geertsmafonds. De erflater legde ook precies vast naar wie het geld zou gaan: de Nederlands Hervormde kerk van Boornbergum, initiatieven of instellingen die zich inzetten voor het in stand houden van de Friese taal en cultuur, sportclubs, culturele verenigingen en zang- en muziekverenigingen in de provincie. Iedereen kan bij het Fonds een aanvraag indienen. Verrassing Het testamant was een verrassing voor de nabestaanden van Jan Geertsma, zegt zijn broer Hilbrand (76) uit Drachten. ,,Ik hie wol ferwachte dat er wat aparts dwaan soe, mar dit net. Ik hie earder tocht dat er in oantal ynstellings in grut bedrach neilitte soe. Dat hie ek wol by him past, want hy wie hiel royaal. En hy hie sa'n grut hert foar goeie doelen, dat wolst net witte. Elke aksept-giro dy't er fan in goed doel krige waard beleanne en mei in kollektebus kamen jo noait fergees by him oan'e doar.'' Jan was in 1929 de oudste zoon van het echtpaar Geertsma, dat een boerderij had aan de Noorderdwarsvaart. Drie jaar na hem kwam broer Jelle en in 1941 werd Hilbrand geboren. ,,Ik wie in neikommerke. Us heit is jong stoarn en doe hat ús mem mei de fêste arbeider it bedriuw earst fuortset, oant Jan en Jelle it oernimme koenen. Yn de jierren sechstich hat de gemeente it bedriuw kocht om de útbreiding fan Drachten mooglik te meitsjen en doe ha sy tegearre in boerepleats kocht yn Boarnburgum, Woudlust. Jelle wenne mei syn húshâldig foaryn en Jan wenne by harren yn.'' Typische vrijgezel Jan Geertsma was volgens zijn broer een typische vrijgezel, tot hij in 1982 Akke Kok leerde kennen. Een jaar later ging het stel samenwonen in een burgerwoning in Boornbergum en fietste hij elke dag naar zijn werk op de boerderij. Dat hij nog een vrouw zou vinden, dat had de familie niet verwacht. ,,Jan hie net de flair om mei frouju om te gean. It wie in goeie jonge, mar dy handichheid hie er net. Hy wie net sosjaal linich. Op jierdeifeestjes heardest him ek net, dan hâlde hy him moai wat op'e achtergrûn. It wie noait sa'n prater, mear in tinker en in skriuwer.'' Toch was Jan Geertsma zeker geen wereldvreemde kluizenaar, stelt Hilbrand Geertsma met nadruk. ,,Jan wie al jong lid fan de Fryske Krite fan de Rottefalle en makke ek wol reizen, nei Moskou, Noarwegen of Eastenryk. Hy koe goed skriuwe en siet letter ek yn in oantal bestjoeren. Hy wie hiel Frysksinnich en skreau de notulen ek altyd yn it Frysk. Dat hat er himsels oanleard, mar it wie hiel netsjes, geef Frysk. Sa wie er skriuwer fan de Friese Maatschappij van Landbouw yn Boarnburgum en dêr wienen se wiis mei him. Offisjeel mochst mar ien pearioade fan sân jier yn it bestjoer sitte en dan in hiel jier net wer. Mar dat jier wie mar krekt om, of se fregen him opnij.'' Mooie jaren Jan Geertsma werkte samen met zijn broer Jelle in een maatschap, tot de jongste broer in 1998 de pensioengerechtigde leeftijd had bereikt. En zoals dat gaat in de agrarische wereld: ze verkochten het bedrijf en verdeelden de opbrengst. ,,Mar sy bleaunen hiel gewoan'', zegt Hilbrand. Samen met Akke Kok beleefde Jan mooie jaren, tot zij in 2013 overleed en hij weer alleen was. Jan Geertsma overleed op 13 maart 2016, op de leeftijd van 87 jaar. In zijn testament liet hij zijn huis na aan zijn beide broers, de rest van zijn vermogen stopte hij in het nieuwe Fonds. In zijn testament bepaalde hij ook dat er een bestuur moest komen, dat de aanvragen kon beoordelen. Wie daar in moesten legde hij 'ongeveer' vast: bijvoorbeeld zijn jongste broer, de medewerker van de Rabobank die het geld beheerde en de notaris. En zo is het ook 'ongeveer' uitgevoerd. Petten Broer Hilbrand Geertsma is voorzitter, diens zoon Sytze Jan Geertsma uit Heerenveen is secretaris/penningmeester en de twee andere leden zijn notaris Fokje Kooi uit Kortehemmen en Anja Dijkstra-Erenga uit Beetsterzwaag. ,,Anja hat froeger by de Rabobank wurke. De bankfrou dy't it jild behearde fûn it dochs wat kwalik dat se no ferskillende petten op krije soe'', legt Geertsma uit. Eén bepaling uit de laatste wil is meteen geschrapt. Jan Geertsma had namelijk vastgelegd dat een bestuurder moest opstappen zodra hij/zij 75 jaar werd. ,,Mar op it stuit dat it Fûns oprjochte waard, wie ik al 75. Dêr hat er grif net sa goed oer neitocht. Wy ha der smaaklik om lake en tastimming krigen it te feroarjen.'' Vorige week hebben de vier zich in het Notariskantoor in Beetsterzwaag voor het eerst gebogen over een dertigtal aanvragen. Daarvan zijn vijfentwintig beloond met een geldbedrag. ,,Jan hat hiel dúdlik fêstlein wa't oanspraak meitsje kin op it jild, mar dat is eins wol hiel rûm, dus wy ha alles goed trochpraten en wienen it úteinliks oer alle takennings wol iens. Wy moatte der yn elk gefal in goed gefoel oer ha. It moat om in gerichte fraach gean, it is net de bedoeling dat wy it gat yn de begrutting tichtsje.'' Eerste oogst Het systeem dat Jan Roelof Geertsma bedacht, zorgt er voor dat er elk jaar een flink bedrag te verdelen is. Het kapitaal moet in tact blijven en er moet rekening worden gehouden met inflatie, alleen de opbrengst van de beleggingen wordt uitgekeerd. ,,As it in kear tsjinsit, dan kin de opbringst wol folle leger útfalle. Mei belizzings binne jo noait wis. It kin ek heger wêze.'' De toezeggingen worden vermeld op de website www.janroelofgeertsmafonds.frl. De eerste 'oogst' zorgt er onder andere voor dat Leo en Leny Dijkstra ter gelegenheid van LF2018 een programma kunnen uitvoeren en Pieter Breuker zijn Friestalige boek over kaatsen kan publiceren. Ook Dorpsbelang Boornbergum krijgt geld voor een LF2018-project. Het grootste bedrag, 5000 euro, wordt geschonken aan de Stichting Gabe Skroar, die volgend jaar in Grou middels een boek, expositie en tal van activiteiten aandacht besteedt aan de Bruorren Halbertsma. Geertsmatoernoai De Ljeppersklub van Burgum krijgt 2500 euro om een nieuwe steiger te bouwen voor het jeugdljeppen en de kaatsvereniging van Heerenveen krijgt 2000 euro voor de verbouwing van de kantine. Bijzonder is de gift aan de Jeu de Boulesvereniging van Beetsterzwaag. Die krijgt 400 euro om een toernooi te organiseren. ,,Dat wurdt it Jan Roelof Geertsmatoernoai. Hy spile sels ek by dy klub, mar fierder hie er neat mei sport. Ik haw ek noait fernaam dat er der nei seach op televyzje. En hy hat ek dúdlik bepaald dat wy gjin jild skinke meie oan fuotbal en fechtsporten.'' Waarom Jan Geertsma de Hervormde kerk van zijn woonplaats zo nadrukkelijk als eerste goede doel noemde? ,,Jan komt út in frijsinnich nêst en gie, mei namme de lêste jierren, sa út en troch nei tsjerke. Blykber hie er der wol goeie erfaringen mei.'' Bij het beoordelen van de aanvragen zullen de verzoeken van de kerk, nu uiteraard onderdeel van de PKN, dan ook niet zo streng tegen het licht worden gehouden, stelt Geertsma. ,,As se tûk binne, dogge se alle kearen in oanfraach. Fierder kinne wy wol kritysk wêze. Ien dy't op syn jierdeifeestje Piter Wilkens komme lit te spyljen, makket by ús tink ik net safolle kâns.'' Sinterklaas Het is mooi om voor Sinterklaas te kunnen spelen, maar toch heeft Geertsma er wat een dubbel gevoel over. ,,Jan hat der gjin idee fan hân mei hoefolle wurk hy ús opsadele hat. It hat allinnich al oardel jier duorre om alles op te túgjen. Wy moasten ús ynskriuwe by de Keamer fan Keaphannel, de ANBI-status oanfreegje en in website meitsje litte. Wy ha ek briefpapier ûntwerpe en drukke litten, mar omdat alles no oer de mail giet, ha wy dêrfan genôch foar de kommende hûndert jier. It is ek wol wer in útdaging om soks oan te gean en de gearkomsten binne ek wol gesellich.'' Wie ruzie in een familie wil hebben, moet ze een erfenis laten verdelen, zo luidt een volkswijsheid. ,,Dêr ha wy gjin lêst fan, dit is syn winsk en dat ha jo mar te akseptearen. En oars hie 40 persint fan de erfenis nei de belêsting gien. No bliuwt it kaptaal bestean en fisket de fiskus achter it net. Wy kinne der wol frede mei ha. En it moaie is, dat dit noch hiel lang trochgean kin. Der binne wol lienen út de Midsieuwen, dy't noch altyd aktyf binne. Dit fûns, dêr komt yn prinsipe ek gjin ein oan.''

Auteur

Fokke Wester