Recensie | Arthur Japin: ‘Het vrouwtje van Stavoren’

Joure

In het jaar 1588 publiceerde Cornelius Kempius ‘De origine, situ, qualitate et quantitate Frisae’. In dit verhaal dumpt een groep hautaine handelaren graan in het water. In een latere versie zou er plotseling ook een weduwe in het verhaal voorkomen…

Zou dit, wie weet, de aanzet geweest zijn van de sage, die later onder de benaming ‘Het Vrouwtje van Stavoren’ bekend zou worden? Over een rijke koopmansvrouw, een weduwe, die uiteindelijk tot de bedelstaf zou vervallen nadat de haven van Stavoren dichtslibde en de handel zou verschuiven naar het westen, naar Amsterdam? In latere versies van “het Vrouwtje” zou ook de weggegooide ring een prominente rol krijgen, maar dan bevinden we ons al in het begin van de negentiende eeuw… 


In opdracht van het Zuiderzeemuseum te Enkhuizen bewerkte Arthur Japin (1956),bekend van onder anderen de historische romans voor volwassenen ‘De zwarte met het witte hart’ en ‘Kolja’, de sage voor de luxe ‘Gouden Boekjes’- serie. Zodoende maakt hij met dit boek zijn debuut als jeugdauteur. Zijn versie van de sage, ondersteund door veelal paginagrote illustraties van Jan Cleijne kent aan het eind een verrassende wending, de Vrouwe van Stavoren waardig…
 

Arthur Japin en Jan Cleijne: ‘Het vrouwtje van Stavoren’. Rubinstein. ISBN 9789047625162. 

Het is kerstmis in Stavoren wanneer Atte aan Frouwkje vraagt of zij met hem wil trouwen. Eerst moet hij nog een zeereis maken, maar wanneer hij terugkomt zal Frouwkje  “zijn vrouwtje van Stavoren” worden.  


Frouwkje denkt dag en nacht aan haar geliefde tot op een dag de loopjongen van de rederij langskomt om haar mee te delen dat Atte bij een noodlottig scheepsongeluk om het leven gekomen is.


Met het verstrijken der jaren wordt Frouwkje rijker en komt ze in het bezit van meerdere schepen. Wanneer ze de gouden ring bekijkt, die ze als getrouwde vrouw zou dragen, draagt ze een van haar kapiteins op met ruimen vol goud terug te keren, hetzelfde materiaal als van de ring. De kapitein toont bij terugkeer vol trots zijn schip waarvan de ruimen afgeladen vol zijn met graan: “Voor wie honger heeft is het meer waard dan goud”.  Frouwkje gelast hem het graan overboord te gooien, waarbij een zwerver erg emotioneel wordt: “Dat verspilde graan gaat je lelijk opbreken”. De Vrouwe werpt daarop woedend de ring in de golven. “De kans dat ik ooit arm zal worden is net zo klein als de kans dat ik die ring ooit weer terugzie!” 
Wanneer dienstmeid Annetje een grote vis opdient, vindt Frouwkje haar ring terug. Vanaf dat moment gaat het bergafwaarts met haar rederij. Dan ontmoet ze opnieuw de zwerver…


Een onverwachte afloop is het gevolg. Een afloop die totaal anders is dan de bij ons bekende! De jongsten zullen dit einde graag ter harte nemen. Is het niet waar dat deze sage, een afgeleide van “wat men zegt”, in de loop der eeuwen vaker aan veranderingen onderhevig is geweest?


Een heerlijk Gouden Boekje; ambachtelijk werk van de makers Japin en Cleijne dat mijns inziens een vervolg samenwerking verdient. Al dan niet in voornoemde serie!


Koos Schulte    
 


Auteur

brenda.van.olphen