Poolse oorlogsslachtoffers herdacht in Oudemirdum

Breimer met zijn dochter Leah tijdens de herdenking in 2020 FOTO: NIELS DE VRIES

Door corona was de herdenking van de zeskoppige Poolse bemanning van een Britse bommenwerper bij Oudemirdum de afgelopen jaren wat ‘kaaltes’, volgens organisator Jacob Breimer. Voor hem en de aanwezige kinderen zal het speciaal zijn, hoeveel mensen er dit keer ook komen.

,,Het maakt mij eigenlijk niet heel veel uit hoeveel mensen er dit keer bij zullen zijn’’, vertelt Breimer. ,,Ik plak daar ook geen getal aan vast. Ik ben vooral blij dat we weer kunnen doen wat we willen.’’

Lichamen geborgen

De herdenking, bij een in 2017 onthuld monument, staat in het teken van de zes Poolse soldaten, die in 1941 omkwamen. Dit vliegtuig werd in de nacht van 8 op 9 mei 1941 neergeschoten door een Duitse Messerschmitt 110 terwijl het onderweg was naar Bremen in Noord-Duitsland. Het vliegtuig is van grote hoogte in het IJsselmeer neergekomen, uit elkaar geslagen door de klap en ter plekke gezonken. De voltallige bemanning is hierbij omgekomen.

Vier lichamen zijn destijds geborgen, waarvan drie geïdentificeerd konden worden en zijn begraven. Het 4 e lichaam is als onbekende soldaat begraven. Tijdens de berging zijn menselijke restanten en persoonlijke bezittingen gevonden, die na bestudering en vergelijking (door de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht) hebben geleid tot positieve identificatie van de twee vermiste bemanningsleden én het positief identificeren van het onbekende bemanningslid. Hiermee is de hele bemanning geïdentificeerd en teruggevonden, evenals een 100% bevestiging van het feit dat dit de Vickers Wellington Mark IC van het 305 Poolse RAF Squadron met kenmerk R1322 is geweest.

De namen van slachtoffers luiden: Sergeant Jan Piotr Dorman (piloot), Sergeant Zdzislaw Gwozdz (co-piloot), Lance Corporal Ludwik Karcz (boordschutter), Sergeant Stanislaw Pisarski (boordschutter), Sergeant Henryk Franciszek Sikorski (marconist), Flying Officer Maciej Wojciech Socharski (navigator).

Sokkel

Het voor Poolse bemanningsleden in Oudemirdum (gemeente De Fryske Marren) bestaat uit twee verwrongen vliegtuigpropellerbladen, in een V-vorm op een roestvrij-stalen sokkel. Het gedenkteken is omringd door een stalen damwandprofiel en kaal zand.

Het wrak van de Vickers Wellington is geborgen uit het IJsselmeer, door ter plaatse in het water een vierkant van 900m2 af te zetten met damwand en zo het IJsselmeer binnen dit vierkant droog te leggen. Vanuit die droge bergingsplaats zijn de restanten van het vliegtuig en bemanning geborgen, waarna de bergingsplaats weer aan het IJsselmeer teruggegeven is.

Elk jaar

Breimer is namens het Zeekadettenkorps uit Lemmer betrokken bij de herdenkingen. ,,Wij hebben met het korps een maand lang naast de bergingsplaats gelegen’’, vertelt hij. ,,Daarna kwam het idee voor een monument op tafel. Toen kregen wij de vraag of wij dat als korps wilden adopteren en verzorgen. Dat leek ons een heel mooi idee.’’

Bij de eerste herdenking was het erg druk, weet Breimer nog. ,,Daar was ook een hele Poolse delegatie bij. Toentertijd was het idee eigenlijk nog om de herdenking om de zoveel jaar te organiseren. Maar we hebben er toch voor gekozen om het elk jaar te doen, die aandacht verdient het.’’ Waar de meeste herdenkingen rond de Tweede Wereldoorlog altijd op 4 mei plaatsvinden, verzamelt men in Oudemirdum altijd op het eerste weekend dat het dichtste bij 8 en 9 mei ligt. ,,Dit heeft verder ook niet heel veel met 4 en 5 mei te maken’’, zegt Breimer daarover. ,,Dus hebben we besloten dat los te trekken van elkaar.’’

Indrukwekkende momenten

Corona zorgde de afgelopen jaren veel voor veel hoofdbrekens bij de organisatie. In 2020 stond Breimer alleen bij de herdenking met zijn dochter, die op haar dwarsfluit The Last Post speelde en na twee minuten stilte volgden het Wilhelmus en het Poolse volkslied. ,,Nou, het was niet zo dat wij daar daar helemaal alleen waren’’, zegt Breimer met een lach. ,,Er waren meer mensen bij. Maar het was wel kaaltjes. Met publiek erbij is toch mooier.’’

Hoe druk het ook is, de herdenking is altijd speciaal voor Breimer. ,,De Poolse soldaten hebben na al die jaren een gezicht teruggekregen. En voor mij is het ook bijzonder omdat wij lijfelijk aanwezig zijn geweest bij de berging. We zijn met de kadetten van Lemmer ook nog naar de locatie gesleept toen het windkracht 8 was’’, lacht Breimer. ,,Het schip ging toen heel wild op en neer. Dat maakte wel indruk op de kinderen. En we hebben ook nog over de bodem van het IJsselmeer gelopen. Dat waren allemaal bijzondere en indrukwekkende momenten.’’

Pools volkslied

Wat staat er dit jaar op de planning bij de herdenking? ,,Via het 4 en 5 mei-comité hebben we bloemen en kransen gekregen die we bij het monument gaan leggen’’, somt Breimer op. ,,De zeekadetten van Lemmer zijn erbij en Muziekkorps Euforia uit Bakhuizen ook. Een trompettist van hun gaat misschien het Poolse volkslied spelen, maar ze moest nog even kijken of dat gaat lukken. Als dat lukt wordt het Wilhelmus ook gespeeld.’’

Een Poolse delegatie is er dit jaar niet bij. ,,Het is een redelijk grote dagtocht om hier te komen. We sturen wel elk jaar de foto’s. Het zou mooi zijn als ze er nog eens bij kunnen zijn.’’
De herdenking vindt plaats tussen 10:00 en 12:00.

Nieuws

menu